Karty z historii

Linia warszawska

Sześć pokoleń Brodzikowskich herbu Wieniawa: od wsi nad Bugiem, kilkanaście kilometrów od Treblinki, przez warszawską Pragę, po oficera Armii Krajowej i aktora.

Skąd to wiemy: z indeksów ksiąg parafialnych (Geneteka), genealogii Marka Minakowskiego, roczników oficerskich i biogramów. Daty wpisów metrykalnych są pewne, a wnioski z nich oznaczamy jako przypuszczenia. Czy nasza rodzina z Bolesławca wywodzi się z tej linii, wciąż sprawdzamy.

Nad Bugiem: Postoliska, Sadowne, Kołodziąż

Najstarsi znani przodkowie tej linii to Antoni Brodzikowski i Łucja z Leszczyńskich. Ich syn Wojciech ożenił się w 1824 roku w Postoliskach koło Tłuszcza z Franciszką Filipkowską, córką Jakuba i Bogumiły z Zebrowskich.

Kościół w Postoliskach. W tej parafii w 1824 roku Wojciech Brodzikowski poślubił Franciszkę Filipkowską.
Kościół w Postoliskach. W tej parafii w 1824 roku Wojciech Brodzikowski poślubił Franciszkę Filipkowską.Fot. Antektosiek · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Wojciech i Franciszka osiedlili się w parafii Sadowne, nad Bugiem, w ówczesnym powiecie węgrowskim. Około 1825 roku urodził się im Leopold Adolf, a w 1837 roku w pobliskim Kołodziążu Piotr Paweł, ochrzczony aż pięcioma imionami: Piotr Paweł Bogumił Józef Kazimierz. Tak bogate imiona nadawano zwykle w rodzinach o pewnej pozycji.

Kościół św. Jana Chrzciciela w Sadownem, parafii Brodzikowskich w latach 1830–1860.
Kościół św. Jana Chrzciciela w Sadownem, parafii Brodzikowskich w latach 1830–1860.Fot. Grzegorz Gołębiowski · CC BY-SA 3.0 pl · Wikimedia Commons

Kołodziąż i okolice Sadownego należały wtedy do dóbr Zamoyskich. W 1821 roku Stanisław Kostka Zamoyski otrzymał je od cara w zamian za twierdzę Zamość, a w 1824 przekazał synowi Andrzejowi. Był tu folwark, a później także młyny wodne, tartak i wytwórnie terpentyny. Jako szlachta herbowa bez własnej wsi Brodzikowscy mogli tu pracować jako oficjaliści: rządcy, ekonomowie, leśniczowie albo dzierżawcy. To nasze przypuszczenie, którego jeszcze nie potwierdziły dokumenty.

Kołodziąż dziś. Tu w 1837 roku urodził się Piotr Paweł Brodzikowski. Wieś niemal doszczętnie spłonęła w 1944 roku.
Kołodziąż dziś. Tu w 1837 roku urodził się Piotr Paweł Brodzikowski. Wieś niemal doszczętnie spłonęła w 1944 roku.Fot. MOs810 · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Leopold Adolf i Ludwika: między Sadownem a Pragą

Leopold Adolf Brodzikowski (ok. 1825–1906) ożenił się w 1852 roku w Sadownem z Ludwiką Turkowską (1836–1918), córką Stanisława i Scholastyki z Bukowieckich. Rodzina żyła między Sadownem a warszawską Pragą. Na Pradze, w parafii Matki Bożej Loretańskiej, przyszedł na świat Aleksander Szczepan (ur. 26 XII 1853). W Sadownem w 1860 roku zmarł mały Andrzej, a w 1861 urodził się Władysław. Leopold i Ludwika mieli co najmniej siedmioro dzieci. Wśród nich byli też Roman Kazimierz oraz najmłodszy Konstanty (1874–1954).

Wojciech, senior rodu, zmarł w 1878 roku w Wielgich Ogrodnikach w parafii Stoczek Węgrowski, nadal w tych samych stronach nad Bugiem. Leopold Adolf zmarł 12 stycznia 1906 roku na warszawskim Marymoncie. Spoczął na Powązkach, w grobie, w którym pochowano później także jego syna Konstantego.

Kościół Matki Bożej Królowej Polski na Marymoncie, w parafii, w której w 1906 roku zmarł Leopold Adolf.
Kościół Matki Bożej Królowej Polski na Marymoncie, w parafii, w której w 1906 roku zmarł Leopold Adolf.Fot. LoMit · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Stare Powązki: tu spoczywają Leopold Adolf i jego syn Konstanty. Jerzy ma tu symboliczny grób.
Stare Powązki: tu spoczywają Leopold Adolf i jego syn Konstanty. Jerzy ma tu symboliczny grób.Fot. Hubert Śmietanka · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

Druga gałąź: Piotr Paweł

Młodszy syn Wojciecha, Piotr Paweł (1837–1920), ożenił się w 1860 roku w Mińsku Mazowieckim z Marianną Wolską. Jeszcze w tym samym roku w Sadownem urodził się ich syn Julian. Najpewniej to ten sam Julian Edward, który w 1886 roku na Pradze poślubił Stanisławę Osmulską. Ich dzieci przychodziły na świat w Chotomowie, a sam Julian Edward zmarł w 1945 roku w Dąbrówce Szlacheckiej (dziś Tarchomin). Piotr Paweł zmarł w Warszawie w 1920 roku.

Warszawa: Aleksander i Konstanty

Aleksander (1853–1936) w 1879 roku poślubił na Woli Bronisławę Stefanię Jarzynę (1858–1937). Ich synami byli Stefan h. Wieniawa (1892–1982), pochowany we Włocławku, oraz najpewniej Kazimierz (1897–1979), aktor, urodzony we Włocławku.

Konstanty (1874–1954) w 1897 roku w kościele Wszystkich Świętych wziął ślub z Jadwigą Zofią Podwińską (1876–1963). Jej brat Wacław Podwiński (1872–1954) był znanym działaczem socjalistycznym. Mieli synów: Jerzego (ur. 1900) i Wacława Euzebiusza (ur. 1903).

Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie: ślub Konstantego i Jadwigi w 1897 roku, chrzest Jerzego w 1900.
Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie: ślub Konstantego i Jadwigi w 1897 roku, chrzest Jerzego w 1900.Fot. Shev.vl.vas · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Jerzy: oficer łączności (1900–1944)

Syn Konstantego został zawodowym oficerem. W 1920 roku walczył z bolszewikami, a od 1938 roku dowodził łącznością Mazowieckiej Brygady Kawalerii. Z nią przeszedł wrzesień 1939 roku. W konspiracji, pod pseudonimem „Embek”, był szefem łączności Obszaru Zachodniego AK. Wiosną 1944 roku aresztowało go gestapo. Zginął podczas przesłuchania w alei Szucha.

Mazowiecka Brygada Kawalerii żegna 1 Pułk Strzelców Konnych, 12 sierpnia 1939, trzy tygodnie przed wybuchem wojny. Łącznością brygady dowodził wtedy mjr Jerzy Brodzikowski.
Mazowiecka Brygada Kawalerii żegna 1 Pułk Strzelców Konnych, 12 sierpnia 1939, trzy tygodnie przed wybuchem wojny. Łącznością brygady dowodził wtedy mjr Jerzy Brodzikowski.Fot. Narcyz Witczak-Witaczyński · Public domain · Wikimedia Commons

Pełna karta Jerzego →

Kazimierz: człowiek teatru (1897–1979)

Wnuk Leopolda przez kilkadziesiąt lat grał na scenach Warszawy, Krakowa, Poznania, Bydgoszczy i Torunia, a w 1935 roku prowadził teatr w Częstochowie. Uczył też w łódzkiej Szkole Filmowej i tłumaczył Turgieniewa i Gogola. Ostatnią rolę zagrał w Pannach z Wilka Andrzeja Wajdy, w roku swojej śmierci. Pełna karta Kazimierza →

Czy to nasza linia? Bardzo prawdopodobnie tak

Nasze drzewo zaczyna się od Stanisława Brodzikowskiego (1894–1969) i jego ojca, również Stanisława, o którym nic więcej nie wiemy. W księgach warszawskiej Pragi, w parafii Matki Bożej Loretańskiej (tej samej, w której ochrzczono Aleksandra), zapisano w 1894 roku narodziny Stanisława Brodzikowskiego, syna Bolesława i Julii z Iwanickich. Bolesław poślubił Julię na Pradze w 1892 roku, a później urodzili im się jeszcze Edmund (1895) i Bolesław Edmund (1901).

Odczytaliśmy oba akty. Akt urodzenia nr 849/1894: Stanisław przyszedł na świat 14 kwietnia 1894 (2 kwietnia według kalendarza juliańskiego) na Pradze. Jego ojciec, Bolesław, lat 25, był ślusarzem. Świadkami byli Włodzimierz i Piotr Brodzikowscy z Jabłonny. Akt ślubu nr 252/1892: Bolesław urodził się w Sadownem i był synem Piotra i Marii z Wolskich, czyli wnukiem Wojciecha. Ożenił się z Julią Heleną Iwanicką z Łomży.

Na nagrobku dziadka na cmentarzu komunalnym w Bolesławcu wyryto datę urodzenia 12 kwietnia 1894. Rok i miesiąc się zgadzają, a przy tak rzadkim nazwisku dwa dni różnicy to typowa rozbieżność nagrobka i metryki. Dlatego uznajemy za bardzo prawdopodobne, że dziadek Stanisław jest prawnukiem Wojciecha z Sadownego, choć nie z linii Leopolda Adolfa, lecz jego brata Piotra Pawła. W drzewie oznaczamy to znakiem ≈. Jedyna niezgodność: w drzewie z MyHeritage ojciec Stanisława nazywa się „Stanisław”. Pewność dałby akt zgonu dziadka z 1969 roku z USC w Bolesławcu, który podaje imiona rodziców.

Źródła: indeksy metryk Geneteka (parafie Postoliska, Sadowne, Stoczek Węgrowski, Mińsk Mazowiecki, Warszawa); M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego; Wikipedia: Kołodziąż; Info Sadowne; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII; biogramy na stronie Karty z historii. Pokazujemy tylko osoby zmarłe ponad 10 lat temu.