Herb Wieniawa

Karty z historii

Brodzikowscy, których ślady zachowały się w herbarzach, rocznikach oficerskich, archiwach i gazetach. Zbieramy je jak karty z rodzinnego albumu.

Uwaga: to Brodzikowscy znani z dokumentów. Nie wiemy jeszcze, czy i jak są spokrewnieni z naszą gałęzią z Bolesławca. Jeśli ktoś z rodziny wie więcej, napisz do Tomasza: tomasz@brodzikowski.dk.

Skąd nazwisko

W Herbarzu polskim Tadeusza Gajla nazwisko Brodzikowski figuruje wśród rodzin herbu Wieniawa. Samo nazwisko ma najpewniej ten sam rdzeń co bród, czyli płytkie miejsce na rzece, przez które można przejść. Od niego pochodzi też nazwisko Brodzik. Na Mazurach jest wieś Brodzikowo (gm. Mrągowo), ale nie znamy dowodów, że to od niej wzięło się nazwisko.

Warszawska linia herbu Wieniawa

Najlepiej udokumentowana gałąź Brodzikowskich, opisana w genealogii Marka Minakowskiego (Genealogia potomków Sejmu Wielkiego), żyła w Warszawie od XIX wieku:

  1. Wojciech Brodzikowski i Franciszka z Filipkowskich: najstarsze znane pokolenie.
  2. Leopold Adolf Brodzikowski (ok. 1825–1906, zm. na warszawskim Marymoncie) i Ludwika z Turkowskich (1836–1918). Mieli co najmniej siedmioro dzieci.
  3. Ich synowie: Aleksander (1853–1936), urodzony na warszawskiej Pradze, ożeniony ze Stefanią z Jarzynów, oraz Konstanty (1874–1954), ożeniony z Jadwigą Zofią z Podwińskich. Konstanty spoczywa na Powązkach, w grobie razem z ojcem Leopoldem.
  4. Wnukowie: Jerzy (1900–1944), oficer, o którym niżej; Stefan h. Wieniawa (1892–1982), pochowany we Włocławku; oraz najpewniej Kazimierz (1897–1979), aktor.

Pełne dzieje linii warszawskiej, ze zdjęciami →

Mjr Jerzy Brodzikowski

1900–1944 · pseudonim „Embek” · herbu Wieniawa

Urodził się 17 marca 1900 roku w Warszawie, w parafii Wszystkich Świętych, jako syn Konstantego i Jadwigi z Podwińskich. W 1920 roku ukończył Szkołę Podchorążych Łączności i od razu poszedł na wojnę polsko-bolszewicką.

W latach międzywojennych był oficerem łączności: w 1. pułku łączności w Warszawie, w batalionie telegraficznym w Grodnie i w Korpusie Ochrony Pogranicza. Od 1938 roku dowodził łącznością Mazowieckiej Brygady Kawalerii, a majorem został w marcu 1939. We wrześniu 1939 roku walczył z brygadą aż po Lubelszczyznę. Uniknął niewoli i wrócił do Warszawy.

W konspiracji ZWZ-AK był w latach 1942–1944 szefem łączności Obszaru Zachodniego AK. Wiosną 1944 roku aresztowało go gestapo. Zginął podczas przesłuchania w siedzibie gestapo w alei Szucha. Miejsce pochówku jest nieznane. Na Powązkach ma symboliczny grób z napisem „ppłk Jerzy Brodzikowski zamordowany w 1944 r. w gestapo”.

Źródła: genealogia Minakowskiego (sw.66495); Wikipedia: Szwadron łączności Mazowieckiej BK; R. Rybka, K. Stepan, Rocznik oficerski 1939, Kraków 2006; K. Malinowski, Żołnierze łączności walczącej Warszawy, Warszawa 1983.

Kazimierz Brodzikowski

1897–1979 · aktor, reżyser, tłumacz

Urodził się 8 stycznia 1897 roku we Włocławku. W genealogii Minakowskiego brat Stefana (1897–1979) opisany jest jako „człowiek teatru” i bohater leksykonu Czy wiesz kto to jest z 1938 roku. Wszystko wskazuje, że to właśnie on, wnuk Leopolda Adolfa.

Uczył się aktorstwa w Warszawie i od 1922 roku grał na scenach Warszawy, Krakowa, Poznania, Bydgoszczy i Torunia. W 1935 roku objął kierownictwo Teatru Miejskiego Kameralnego w Częstochowie. Po wojnie grał w Bielsku-Białej, Szczecinie, Łodzi i od 1957 roku w warszawskim Teatrze Młodej Warszawy. W łódzkiej Szkole Filmowej reżyserował przedstawienia dyplomowe. Tłumaczył też sztuki z rosyjskiego, m.in. Turgieniewa i Gogola.

W filmie zadebiutował w 1932 roku w Pałacu na kółkach. Zagrał m.in. w Młodości Chopina (1951), Podhalu w ogniu (1955), Zemście (1956) i w Pannach z Wilka Andrzeja Wajdy (1979). Zmarł 12 lipca 1979 roku w Warszawie i spoczywa na Powązkach.

Źródła: Kujawsko-Pomorska Trasa Filmowa; genealogia Minakowskiego (sw.65711).

Ppłk Zbigniew Brodzikowski

1907–1978 · pseudonimy „Bonzo”, „Rańcza” („Rarańcza”)

Urodził się 24 maja 1907 roku w Dąbrowicy na Wołyniu, jako syn Jana i Apolonii. To inna gałąź niż warszawska. Po maturze w 1928 roku skończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej-Komorowie. Służył w 44 pułku piechoty w Równem i jako instruktor w Różanie, a po kursie w Modlinie przeszedł do broni pancernej. We wrześniu 1939 roku był zastępcą dowódcy 11 szwadronu pancernego Mazowieckiej Brygady Kawalerii, tej samej, w której łącznością dowodził Jerzy Brodzikowski.

Od 1940 roku działał w konspiracji ZWZ-AK na Wileńszczyźnie: w sztabie Okręgu Wilno, przejściowo jako komendant Inspektoratu „F” (Oszmiana), a w 1944 jako szef Oddziału I w polowym sztabie ppłk. „Wilka”. 17 czerwca 1944 roku został aresztowany. Przeszedł więzienie w Wilnie i sowieckie łagry w Ostaszkowie i Morszańsku. Do Polski wrócił w listopadzie 1947 roku. Po wojnie inwigilowała go bezpieka, a on spisywał dzieje AK na Wileńszczyźnie. Odznaczony Virtuti Militari V klasy i Krzyżem Walecznych. Zmarł w 1978 roku.

Źródła: J. Wołkonowski, Okręg Wileński ZWZ-AK w latach 1939–1945, Warszawa 1996; L. Tomaszewski, Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939–1945, Warszawa 1999; P. Niwiński, Okręg Wileński AK w latach 1944–1948, Warszawa 1999; Komenda Okręgu Wilno ZWZ-AK. Nazwisko bywa w opracowaniach przekręcane, np. jako „Zdzisław”.

Kpr. Paweł Brodzikowski

1983–2008 · saper, Polski Kontyngent Wojskowy w Afganistanie

Urodził się 6 marca 1983 roku i pochodził z Jackowa w gminie Nasielsk, gdzie był też druhem ochotniczej straży pożarnej. Służbę wojskową zaczął w 2002 roku w Orzyszu, a w 2008 roku został żołnierzem zawodowym 2 Mazowieckiej Brygady Saperów w Kazuniu, jako kierowca-sanitariusz.

W maju 2008 roku wyjechał na misję w Afganistanie. 20 sierpnia 2008 roku, podczas patrolu w rejonie Shawal w prowincji Ghazni, pod jego pojazdem wybuchł ładunek. Zginął razem z dwoma kolegami. Pośmiertnie awansowano go na kaprala i odznaczono Krzyżem Kawalerskim Orderu Krzyża Wojskowego. Spoczywa na cmentarzu w Nasielsku.

Źródła: Wojsko Polskie: pamięci poległych w Afganistanie; TracesOfWar: grób w Nasielsku; Fallen Heroes Project.

Szukamy dalej

Nie wiemy jeszcze, skąd pochodził Stanisław Brodzikowski, ojciec Stanisława urodzonego w 1894 roku, od którego zaczyna się nasze drzewo. Gdyby udało się go odnaleźć w metrykach, może okazałoby się, z którą z tych gałęzi łączy się nasza rodzina. Pomocne bazy: Geneteka (indeksy metryk), metryki.genealodzy.pl (skany ksiąg), genealogia Minakowskiego, straty.pl (ofiary II wojny) i przegląd spisów osób.

Biogramy napisaliśmy na podstawie podanych źródeł; jako pierwsze zebraliśmy je w 2011 roku na rodzinnej stronie brodzikowski.info. Pokazujemy tylko osoby zmarłe ponad 10 lat temu.